| همکاری |
 |
| حمل دریائی |
 |
| سرویس مناسب |
 |
| حمل هوائی |
 |
| رنگهای زنده |
 |
|
|
|
 |
|
آذربایجان |
|
|
نیازی به یادآوری نیست که آذربایجان از دیدگاه
تشکیلات اداری به دو ناحیه شرقی و غربی تقسیم شده
است. اگر این دو استان را از نظر قالی بافی
بخواهیم مورد مطالعه قرار دهیم باید یادآور شویم
که به تقریب در بیشتر نقاط آذربایجان غربی، قالی
بافی فاقد رونق و اهمیت است (13500 بافنده بر روی
6700 دار قالی بافی) ولی به عکس در استان
آذربایجان شرقی به ویژه شهر تبریز این صنعت به نحو
قابل توجهی توسعه یافته است (120000 بافنده بر روی
59000 دستگاه قالی بافی).
بافت قالی در تبریز سابقه طولانی دارد. این شهر در
زمان سلطنت هلاکوخان مغول از مراکز عمده تولید و
داد و ستد قالی بوده و پا به پای شهرت هرات (در
خراسان قدیم و در حال حاضر در افغانستان) قالی
بافی مراحل تکاملی خود را در آن می پیموده است.
فرش های این شهر از دیرباز تاکنون به علت دوام و
نقشه های جالب و همچنین ظرافت بافت همواره مطلوب
بازارهای خارج و داخل کشور بوده اند.
آذربایجان در پیشرفت صنعت فرش بافی در ایران سهم
برجسته و با ارزشی را دارد و به حق باید گفت که
توسعه قالی بافی و صادرات فرش ایران به بازارهای
خارج در یک صد سال اخیر تا حدود زیادی مرهون
بافنده های ماهر و هم چنین تجار علاقه مند
آذربایجانی بوده است.
چه هنگامی که عرضه فرش ایران در سال های قبل از
جنگ جهانی اولی در بازارهای استانبول متناسب با
تقاضای فراوان برای آن نبود بازرگانان آذربایجانی
در مراکز فرش بافی این استان و سایر شهرهای مستعد
کشور کارگاه های متعدد قالی بافی ایجاد کرده و در
نتیجه زمینه رونق این صنعت را فراهم آوردند.
در آذربایجان بافت فرش از خشن ترین تا ظریف ترین
نوع ممکن آن متغیر است. روش بافت در آذربایجان به
این گونه است که کارگر بافنده عمل گره زنی را با
استفاده از قلاب بر روی چله های بسیار کشیده شده
ای انجام داده و با کوبیدن مداوم این گره ها به
وسیله شانه های کوچک و کم وزن (نسبت به شانه های
سنگین وزن مناطق فارسی زبان) فشردگی و انسجام لازم
را بر روی شبکه تار و پود تأمین می کند.
بافنده آذربایجانی بسیار چیره دست و پرکار است.
بسته به نقشه و ظرافت کار روزانه 8 هزار گره می
زند (هر ثانیه یک گره).
دیده شده است که چیره دست ترین آن ها حتی تا 15
هزار گره در روز زده اند و یکی از دلایل این چابکی
و زبردستی استفاده از چاقو و قلاب مخصوصی است که
هنگام بافت از آن استفاده می کنند. آن ها اگر در
گذشته کراهتی در زدن گره های جفتی و یا استفاده از
پشم های دباغی شده داشتند امروزه در موارد نادری
دیده شده است که به این درستکاری حرفه ای اسلاف
خود اهمیت چندانی نداده اند.
بافنده آذربایجانی در بکار بردن مصالح نیز بسیار
صرفه جو و با احتیاط است. معمولاً تکه نخ های مورد
نظر برای گره زنی را بسیار کوتاه از کلاف جدا می
کنند. البته صرفه جویی بی موردی است که به دوام
فرش بویژه در انواع متوسط و بازارپسند آن لطمه می
زند.
مقداری از پشم های مورد استفاده در مراکز قالی
بافی آذربایجان از گوسفندان ماکو و مغان بدست می
آید که جنس آن ها ضخیم و زبر می باشد و مقداری را
نیز از گوسفندان ارومیه و خوی و سلماس و یا از
منابع خارجی مانند استرالیا تأمین می نمایند و
گاهی نیز از کرک برای بافت فرش های مرغوب استفاده
می کنند.
در گذشته مخصوصاً در قرن نوزدهم تبریز یکی از
مراکز عمده بافت قالیچه های ابریشمی بوده ولی این
روزها در این شهر بافت این نوع قالیچه ها کم و بیش
بر اساس سفارش صورت می گیرد.
رنگ های متداول در کارگاه های رنگرزی آذربایجان
بیشتر در زمینه های قرمز، آبی، زرد، سبز، نارنجی
سوخته، بژ، صورتی و یا هر رنگ بازار پسند دیگری می
باشد. به تقریب می توان گفت پنجاه درصد از رنگ های
مصرفی در کارگاه های رنگرزی این استان از منابع
طبیعی و گیاهی تأمین می شوند
|
|
|
|
